ଯେ ଥାଏ ପର ଉପକାରେ — ସାରାଂଶ
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଗୁଜୁରାଟ ରାଜ୍ୟର କଚ୍ଛ ଅଞ୍ଚଳରେ ମେକରଣ ନାମକ ଜଣେ ତ୍ୟାଗୀ ସାଧୁ ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେ ଗୁରୁ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଗିରିନାର ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ବାର ବର୍ଷ ଧରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଗୁରୁ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମହତ୍ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। କଚ୍ଛର ମରୁଭୂମିରେ ଶୋଷରେ କଷ୍ଟ ପାଉଥିବା ପଥିକମାନଙ୍କୁ ପାଣି ପିଆଇବା ହିଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବା ହେବ ବୋଲି ଗୁରୁ କହିଥିଲେ।
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଜୀବନର ବ୍ରତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ମେକରଣ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଛୋଟ କୁଡ଼ିଆ ତିଆରି କରି ରହିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଦୁଇଟି ତୁମ୍ବୀରେ ପାଣି ଭରି ଭାରରେ ବୋହି ମରୁଭୂମିକୁ ନେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶୋଷରେ ଆତୁର ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପାଣି ପିଆଇ ସେମାନଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ମେଣ୍ଟାଉଥିଲେ ଓ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସମୟ ଗଡ଼ିବା ସହିତ ମେକରଣଙ୍କ ବୟସ ବଢ଼ିଗଲା। ତେଣୁ ପୂର୍ବଭଳି ଭାର ବୋହି ମରୁଭୂମିରେ ଘୁରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହେଲା। ଏହି କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ‘ମୋତି’ ନାମରେ ଏକ କୁକୁର ଓ ‘ଲାଲା’ ନାମରେ ଏକ ଗଧ ପାଳିଲେ। ସେ ଲାଲାର ପିଠିରେ ପାଣିଭରା ତୁମ୍ବୀ ଓ ଡବା ବାନ୍ଧି ଦେଉଥିଲେ। ମୋତି ଆଗରେ ଯାଇ ବାଟ ଦେଖାଉଥିଲା ଏବଂ ଲାଲା ତା’ ପଛରେ ଚାଲୁଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ପଶୁ ମରୁଭୂମିରେ ଶୋଷାକୁଳ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନଙ୍କୁ ପାଣି ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ମେକରଣଙ୍କ ମନରେ ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ କୌଣସି ଲୋଭ ନଥିଲା। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ସେ ଆଖପାଖ ଗାଁରୁ ଭିକ୍ଷା କରି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣୁଥିଲେ, ତାହାର ଦୁଇ ଭାଗ ମୋତି ଓ ଲାଲାଙ୍କୁ ଦେଇ ଅବଶିଷ୍ଟ ଏକ ଭାଗ ନିଜେ ଖାଉଥିଲେ। ଯଦି କୌଣସି ଭୋକିଲା ପଥିକ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଥିଲା, ତେବେ ସେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ଭାଗଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ତାକୁ ଦେଇଦେଉଥିଲେ।
ଦିନେ କଚ୍ଛର ରାଜା ମରୁଭୂମିକୁ ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଜନ୍ତୁ ନ ମିଳିବାରୁ ସେ ଫେରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ମରୁଭୂମିରେ ଏକ ଗଧ ଓ କୁକୁରକୁ ଭୟଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ବୁଲୁଥିବାର ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କାରଣ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ହିଂସ୍ର ଚିତାବାଘର ଭୟ ରହିଥିଲା। ରାଜକର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କଠାରୁ ମେକରଣ ସାଧୁଙ୍କ ମହତ୍ ସେବା ବିଷୟରେ ଜାଣି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ କୁଡ଼ିଆକୁ ଗଲେ।
ସାଧୁ ମେକରଣଙ୍କୁ ଶୀତରେ ଥରୁଥିବାର ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମୁକ୍ତା ଖଚିତ ଚଦରଟି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ମେକରଣ ନିଜ ପାଇଁ ସେହି ଚଦର ରଖିବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ। ତାହାକୁ କୌଣସି ଗରିବ ଓ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସାଧୁଙ୍କ ଏପରି ତ୍ୟାଗ ଓ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପରତା ଦେଖି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି ମାଗିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ମେକରଣ ସାଧୁ ନିଜ ପାଇଁ କୌଣସି ଧନସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ସୁବିଧା ମାଗିଲେ ନାହିଁ। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ କଚ୍ଛଭୂମିରେ ଆଉ କେବେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶିକାର ନ କରାଯାଉ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ଭାବରେ ବିଚରଣ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରିବ। ସାଧୁଙ୍କ ଏହି ମହତ୍ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରାଜା ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଶିକାର ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ଏହି କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ନିଜ ସୁଖକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର କରିବା ହେଉଛି ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ। ଦୁଃଖୀ ଓ ଅସହାୟ ମଣିଷଙ୍କ ସେବା କରିବା ସହିତ ମୂକ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ। ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସେବା ଓ ପରୋପକାର ହିଁ ମଣିଷ ଜୀବନକୁ ସାର୍ଥକ କରେ।
