ସାମଗାନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ — ୨୫ଟି MCQ
୧. ବୈଦିକ ଶ୍ରୌତ-ଯଜ୍ଞରେ ସାମଗାନ ସମୟରେ ଯଜମାନ-ପତ୍ନୀ କେଉଁ ବାଦ୍ୟ ବାଦନ କରୁଥିଲେ?
A. ମୃଦଙ୍ଗ
B. ବଂଶୀ
C. ଶତତନ୍ତ୍ରୀ ବୀଣା
D. ଖୋଳ
ଉତ୍ତର: C. ଶତତନ୍ତ୍ରୀ ବୀଣା
୨. ସାମଗାନର ଅନ୍ତିମ ବିଭାଗ 'ନିଧନ' କିପରି ଗାନ କରାଯାଏ?
A. କେବଳ ଉଦ୍ଗାତା ଏକକ ଭାବେ ଗାଆନ୍ତି
B. ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜ ମିଳିତ ଭାବେ ଏକସ୍ବରରେ ଗାଆନ୍ତି
C. କେବଳ ଯଜମାନ-ପତ୍ନୀ ଗାଆନ୍ତି
D. କେବଳ ପ୍ରସ୍ତୋତା ଗାଆନ୍ତି
ଉତ୍ତର: B. ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜ ମିଳିତ ଭାବେ ଏକସ୍ବରରେ ଗାଆନ୍ତି
୩. ସାମଗାନର ସଂରଚନାର ପରିଚୟ ବା ଆରମ୍ଭ କାହା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ?
A. ଯଜମାନ
B. ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା
C. ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ
D. ପ୍ରସ୍ତୋତା
ଉତ୍ତର: D. ପ୍ରସ୍ତୋତା
୪. ସାମଗାନର ରଚନାକୁ 'ଭକ୍ତି' ନାମକ କେତୋଟି ବିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି?
A. ତିନିଗୋଟି
B. ଚାରିଗୋଟି
C. ଛଅଗୋଟି
D. ପାଞ୍ଚଗୋଟି
ଉତ୍ତର: D. ପାଞ୍ଚଗୋଟି
୫. ସାମବେଦରେ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଥିବା ଚାରିଜଣ ଋତ୍ବିଜଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଋଷି ମଣ୍ଡଳ
B. ବୈଦିକ ସଭା
C. ଉଦ୍ଗାତୃ-ଗଣ
D. ସାମ ସମିତି
ଉତ୍ତର: C. ଉଦ୍ଗାତୃ-ଗଣ
୬. ବୈଦିକ ଯୁଗରେ ସାମବେଦର ମନ୍ତ୍ର ଗାୟନ କରୁଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ବିଜଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା?
A. ପ୍ରସ୍ତୋତା
B. ଉଦ୍ଗାତା
C. ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା
D. ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ
ଉତ୍ତର: B. ଉଦ୍ଗାତା
୭. ଯେଉଁ ଗାୟନରେ ବିଭିନ୍ନ ଗାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସମାନ ଧୁନ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ କରି ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. କାନନ୍ ଗାୟନ
B. ଯୁଗଳ ଗାୟନ
C. ଆଳାପ ଗାୟନ
D. ତରାନା ଗାୟନ
ଉତ୍ତର: A. କାନନ୍ ଗାୟନ
୮. ଏକାଧିକ ସ୍ବରର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରେ ଯେଉଁ ମନୋରମ ରଞ୍ଜକତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଆରୋହଣ
B. ଏକକ ଗାୟନ
C. ସମସ୍ବରତା
D. ଅବରୋହଣ
ଉତ୍ତର: C. ସମସ୍ବରତା
୯. ଗୀତରେ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧ୍ବନି ଓ ସ୍ବରକୁ ସାଙ୍ଗୀତିକ ଭାଷାରେ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଅନ୍ତରା
B. ସ୍ତର
C. ପଦ
D. ମୁଖଡ଼ା
ଉତ୍ତର: B. ସ୍ତର
୧୦. ସଙ୍ଗୀତରେ ସ୍ବରମାନଙ୍କର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଢାଞ୍ଚା ବା ଶୈଳୀକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ସରଗମ
B. ତାଳ
C. ଲୟ
D. ଶ୍ରୁତି
ଉତ୍ତର: A. ସରଗମ
୧୧. ରାଗରେ ଲାଗୁଥିବା ସ୍ବରମାନଙ୍କର କ୍ରମଶଃ ନିମ୍ନଗତିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଉପଦ୍ରବ
B. ଆରୋହ
C. ସରଗମ
D. ଅବରୋହ
ଉତ୍ତର: D. ଅବରୋହ
୧୨. ରାଗରେ ଲାଗୁଥିବା ସ୍ବରମାନଙ୍କର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବଗତିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଅବରୋହ
B. ନିଧନ
C. ଆରୋହ
D. ସରଗମ
ଉତ୍ତର: C. ଆରୋହ
୧୩. ଗାୟନ, ବାଦନ ଓ ତାଳର ଚଳନ କ୍ରିୟା ବା ଗତିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ଆରୋହ
B. ଲୟ
C. ସରଗମ
D. ଅବରୋହ
ଉତ୍ତର: B. ଲୟ
୧୪. ସଙ୍ଗୀତରେ ସମୟକୁ ମାପିବା ଏବଂ ସମୟର ସମତା ରକ୍ଷା କରିବା ମାଧ୍ୟମକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ତାଳ
B. ଲୟ
C. ସ୍ବର
D. ଆରୋହଣ
ଉତ୍ତର: A. ତାଳ
୧୫. ସ୍ବର ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ବାରା ବିଭୂଷିତ ହୋଇ ରଞ୍ଜକତା ଗୁଣ ବହନ କରୁଥିବା ଧ୍ବନିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ତାଳ
B. ଲୟ
C. ମାତ୍ରା
D. ରାଗ
ଉତ୍ତର: D. ରାଗ
୧୬. ସଙ୍ଗୀତର ଗାୟନ ଓ ବାଦନ ଅନୁସାରେ ମୂଳ ବା ପ୍ରଥମ ସ୍ବରକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?
A. ବିକୃତ ସ୍ବର
B. ତୀବ୍ର ସ୍ବର
C. ଆଧାର ସ୍ବର
D. ସରଗମ
ଉତ୍ତର: C. ଆଧାର ସ୍ବର
୧୭. ହାତୀର ଗର୍ଜନରୁ ସଙ୍ଗୀତର କେଉଁ ସ୍ବର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି?
A. ପଞ୍ଚମ (ପା)
B. ନିଷାଦ (ନି)
C. ଷଡ୍ଜ (ସା)
D. ଗାନ୍ଧାର (ଗା)
ଉତ୍ତର: B. ନିଷାଦ (ନି)
୧୮. ଘୋଡ଼ାର ହେଷାରବରୁ କେଉଁ ସଙ୍ଗୀତ ସ୍ବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି?
A. ଧୈବତ (ଧା)
B. ନିଷାଦ (ନି)
C. ଋଷଭ (ରେ)
D. ମଧ୍ୟମ (ମା)
ଉତ୍ତର: A. ଧୈବତ (ଧା)
୧୯. କୋଇଲିର ମଧୁର କୂଜନରୁ କେଉଁ ସ୍ବରର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି?
A. ଷଡ୍ଜ
B. ଗାନ୍ଧାର
C. ଧୈବତ
D. ପଞ୍ଚମ
ଉତ୍ତର: D. ପଞ୍ଚମ
୨୦. 'ମଧ୍ୟମ' (ମା) ସ୍ବର କେଉଁ ପକ୍ଷୀଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ?
A. ମୟୂର
B. କୋଇଲି
C. ବଗ
D. ଚିଲ
ଉତ୍ତର: C. ବଗ
୨୧. 'ଗାନ୍ଧାର' (ଗା) ସ୍ବରଟି କେଉଁ ପ୍ରାଣୀର ସ୍ବରରୁ ଆନୀତ ହୋଇଛି?
A. ଛେଳି
B. ବଳଦ
C. ହାତୀ
D. ଘୋଡ଼ା
ଉତ୍ତର: A. ଛେଳି
୨୨. କେଉଁ ପ୍ରାଣୀର ଧ୍ବନିରୁ 'ଋଷଭ' (ରେ) ସ୍ବର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ?
A. ଘୋଡ଼ା
B. ବଳଦ
C. ହାତୀ
D. ଛେଳି
ଉତ୍ତର: B. ବଳଦ
୨୩. ସଙ୍ଗୀତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ 'ଷଡ୍ଜ' (ସା) ସ୍ବର କେଉଁ ପକ୍ଷୀଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି?
A. ବଗ
B. କୋଇଲି
C. ଶୁଆ
D. ମୟୂର
ଉତ୍ତର: D. ମୟୂର
୨୪. ସଙ୍ଗୀତରେ କୋମଳ ବିକୃତ ସ୍ବର ସଂଖ୍ୟା କେତେ?
A. ଦୁଇଗୋଟି
B. ତିନିଗୋଟି
C. ଚାରିଗୋଟି
D. ପାଞ୍ଚଗୋଟି
ଉତ୍ତର: C. ଚାରିଗୋଟି
୨୫. ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସଙ୍ଗୀତର ଏକମାତ୍ର ତୀବ୍ର ବିକୃତ ସ୍ବର ଅଟେ?
A. ମାଁ
B. ରେ
C. ଧା
D. ଗା
ଉତ୍ତର: A. ମାଁ
