ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ଏବଂ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ, ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି, EVM-VVPAT, NOTA, ଲୋକସଭା-ରାଜ୍ୟସଭା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି-ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।

୧. 🗳️ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ଅଧିକାର

ସହଜ ଅର୍ଥ

ଭାରତରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକ ଭୋଟ୍ ଦେଇପାରନ୍ତି।

ଏଥିପାଇଁ ତାଙ୍କର—

  • ଜାତି,
  • ଧର୍ମ,
  • ବର୍ଣ୍ଣ,
  • ଲିଙ୍ଗ,
  • ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା,
  • ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି

ଇତ୍ୟାଦି ଭେଦଭାବ କରାଯାଏ ନାହିଁ।

ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨୬ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ଉଦାହରଣ

ଜଣେ ୧୮ ବର୍ଷର ଗରିବ ନାଗରିକ ଏବଂ ଜଣେ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି—ଦୁହିଁଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଭୋଟ୍ ରହିବ।

🧠 ମନେ ରଖ:
୧୮ ବର୍ଷ → ଭୋଟ୍ ଅଧିକାର → ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ।

୨. 📅 ମତଦାନ ବୟସ ୨୧ରୁ ୧୮ ବର୍ଷ

ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ମତଦାନର ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ୨୧ ବର୍ଷ ଥିଲା।

୧୯୮୮ ମସିହାର ୬୧ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ୨୧ରୁ କମାଇ ୧୮ ବର୍ଷ କରାଗଲା। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ୧୯୮୯ରୁ ପ୍ରଭାବୀ ହେଲା।

କାହିଁକି?

ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଅଧିକ ଭାଗୀଦାର କରିବା ପାଇଁ।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
୨୧ → ୧୮ = ଯୁବକଙ୍କୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଅଧିକ ଭାଗ।

୩. 🏛️ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ

ଭାରତରେ ମୁକ୍ତ, ଅବାଧ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (Election Commission of India—ECI) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା।

ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା।

ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ

  1. ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିବା।
  2. ମତଦାତା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।
  3. ରାଜନୈତିକ ଦଳକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା।
  4. ନିର୍ବାଚନୀ ସଙ୍କେତ (Symbol) ପ୍ରଦାନ କରିବା।
  5. ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ କରିବା।
  6. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିରପେକ୍ଷ ରଖିବା।

🧠 ମନେ ରଖ:
ECI = Election ପରିଚାଳନାର ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍ଥା।

୪. 🗳️ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ

ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ୧୯୫୧–୫୨ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା।

ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ୟାମ ଶରଣ ନେଗୀଙ୍କୁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମତଦାତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଥିଲା।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
୧୯୫୧–୫୨ → ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ → ଶ୍ୟାମ ଶରଣ ନେଗୀ।

୫. 🏛️ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ

ଭାରତର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ୫୪୩ଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି।

ଏଥିରୁ—

  • ୮୪ଟି ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି (SC) ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ।
  • ୪୭ଟି ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତି (ST) ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ।

ସଂରକ୍ଷଣ କାହିଁକି?

ସମାଜର ଐତିହାସିକ ଭାବେ ପଛୁଆ ବର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ।

🧠 ମନେ ରଖ:
ଲୋକସଭା → ୫୪୩ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ।

୬. 🏛️ ଓଡ଼ିଶାର ୧୪୭ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ

ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ ମୋଟ ୧୪୭ଟି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ବିଧାୟକ (MLA) ହୁଅନ୍ତି।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ଓଡ଼ିଶା → ୧୪୭ → ବିଧାନସଭା → MLA।

୭. 🏆 ଫାଷ୍ଟ-ପାଷ୍ଟ-ଦି-ପୋଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତି

ଭାରତର ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭା ଭଳି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନରେ First-Past-The-Post (FPTP) ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।

ଏହା କିପରି କାମ କରେ?

ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ସର୍ବାଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଆନ୍ତି, ସେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି।

ଉଦାହରଣ

ପ୍ରାର୍ଥୀଭୋଟ୍
A୪୦,୦୦୦
B୩୫,୦୦୦
C୨୫,୦୦୦

ଏଠାରେ A ବିଜୟୀ, କାରଣ A ସର୍ବାଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଇଛନ୍ତି।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
FPTP = ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ, ସେ ବିଜୟୀ।

୮. ⚙️ EVM ଓ VVPAT

ନିର୍ବାଚନକୁ ଅଧିକ ସୁବିଧାଜନକ ଓ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ EVM ଏବଂ VVPAT ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

EVM

Electronic Voting Machine
ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାତା ନିଜ ପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି।

VVPAT

Voter Verifiable Paper Audit Trail

ମତଦାତା ଭୋଟ୍ ଦେବା ପରେ ତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ କେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଯାଇଛି, ତାହାର ଏକ କାଗଜୀ ପ୍ରମାଣ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
EVM = ଭୋଟ୍ ଦେବା
VVPAT = ଭୋଟ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା

୯. ❌ NOTA

NOTA = None Of The Above

ଅର୍ଥାତ୍ “ଉପରୋକ୍ତ କେହି ନୁହେଁ।”

ଯଦି ଜଣେ ମତଦାତା ତାଲିକାରେ ଥିବା କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ସେ NOTA ବିକଳ୍ପ ବାଛିପାରନ୍ତି।

ଉଦାହରଣ

A, B, C—ତିନିଜଣ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅଛନ୍ତି। ମତଦାତା ଯଦି ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ପସନ୍ଦ ନକରନ୍ତି, ସେ NOTA ବାଛିପାରନ୍ତି।

🧠 ମନେ ରଖ:
NOTA = କାହାକୁ ନୁହେଁ।

୧୦. 📜 ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି

ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଓ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିର୍ବାଚନୀ ନିୟମ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ମାନିବା ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି (Model Code of Conduct) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—

  • ନିର୍ବାଚନକୁ ଅବାଧ ରଖିବା,
  • ନିରପେକ୍ଷତା ରକ୍ଷା କରିବା,
  • ଅନୁଚିତ ପ୍ରଭାବ ରୋକିବା,
  • ଦଳ ଓ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନୀ ନିୟମ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି = ନିର୍ବାଚନର ଶୃଙ୍ଖଳା।

୧୧. 👤 ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ୍ ଓ ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାର

ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ୍ (T. N. Seshan) ଭାରତର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଥିଲେ।

୧୯୯୦ ଦଶକରେ ସେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଆଣିବା ଏବଂ ନିୟମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ିରେ ପାଳନ କରାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ।

ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍କାର

  • ଭୋଟର ପରିଚୟପତ୍ର ପ୍ରଚଳନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା।
  • ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ।
  • ନିର୍ବାଚନ ଆଚରଣ ବିଧିର କଡ଼ା ପ୍ରୟୋଗ।

🧠 ମନେ ରଖ:
ଶେଷାନ୍ = ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାର ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା।

୧୨. 🏛️ ରାଜ୍ୟସଭା — ସ୍ଥାୟୀ ସଦନ

ରାଜ୍ୟସଭା ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ଉଚ୍ଚ ସଦନ।

ଏହାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ସଦନ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରତି ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ସଦସ୍ୟ ଅବସର ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ନୂଆ ସଦସ୍ୟ ଆସନ୍ତି।

ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ—

  • ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
  • ୧୨ ଜଣଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମନୋନୀତ କରନ୍ତି।

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ: ୨୩୩ ଜଣ ନିର୍ବାଚିତ + ୧୨ ଜଣ ମନୋନୀତ = ୨୪୫।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ରାଜ୍ୟସଭା = ସ୍ଥାୟୀ ସଦନ।

୧୩. ⏳ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ

ଜଣେ ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୬ ବର୍ଷ।

ପ୍ରତି ୨ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ସଦସ୍ୟ ଅବସର ନିଅନ୍ତି।

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୧୦ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ରାଜ୍ୟସଭା → ୬ ବର୍ଷ → ପ୍ରତି ୨ ବର୍ଷରେ ୧/୩ ଅବସର।

୧୪. ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ

ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଲୋକ ସିଧାସଳଖ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ଚୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ (Electoral College) ନିର୍ବାଚନ କରେ।

ଏଥିରେ—

  • ସଂସଦର ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନେ,
  • ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନେ

ଅଂଶ ନିଅନ୍ତି।

⚠️ ମନେ ରଖ:
ସଂସଦର ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ ଓ ବିଧାନ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହି ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀର ଅଂଶ ନୁହନ୍ତି।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ଏକକ ହସ୍ତାନ୍ତରୀୟ ମତ (Single Transferable Vote) ଆଧାରିତ ଅନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି = ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ → ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ।

୧୫. ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ

ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହର ସଦସ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି।

ଅର୍ଥାତ୍—

  • ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ
  • ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟ

ମିଶି ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ କରନ୍ତି।

ଏଠାରେ ନିର୍ବାଚିତ ଓ ମନୋନୀତ—ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ସାଂସଦ ଭୋଟ୍ ଦେଇପାରନ୍ତି।

ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ଏକକ ହସ୍ତାନ୍ତରୀୟ ମତଦାନ ପଦ୍ଧତି (STV) ଓ ଅନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।

🧠 ଟ୍ରିକ୍:
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି = ଲୋକସଭା + ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟ।

📊 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ — ପାର୍ଥକ୍ୟ

ବିଷୟପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ
କିଏ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି?ଲୋକ/ମତଦାତାନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧି
ଉଦାହରଣଲୋକସଭା, ବିଧାନସଭାରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଜ୍ୟସଭା
ମତଦାତାସାଧାରଣ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ
ଉଦାହରଣ ପଦ୍ଧତିFPTPSTV/ଅନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ

👥 ଜଣେ ସଚେତନ ମତଦାତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ

ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ମତଦାତାଙ୍କୁ ସଚେତନ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ହେବା ଦରକାର।

ମତଦାନ ସମୟରେ—

  • ପ୍ରଲୋଭନରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
  • ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
  • ଧର୍ମ, ଜାତି ଆଦିର ଅନ୍ଧ ପ୍ରଭାବରେ ଭୋଟ୍ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
  • ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଷୟରେ ଭାବିବା ଦରକାର।
  • ନିଜ ଭୋଟ୍‌କୁ ଦାୟିତ୍ୱର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର।

🧠 ମନେ ରଖ:
ସଚେତନ ମତଦାତା → ଭଲ ପ୍ରତିନିଧି → ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ର।

📝 ⭐ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ Key Points — ଏକ ନଜରରେ

କ୍ରମମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟମନେ ରଖିବା
୧ମତଦାନ ବୟସ୧୮ ବର୍ଷ
୨ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା୩୨୬
୩ମତଦାନ ବୟସ କମିଲା୨୧ → ୧୮
୪ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ୧୯୫୦
୫ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ୧୯୫୧–୫୨
୬ପ୍ରଥମ ମତଦାତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ୟାମ ଶରଣ ନେଗୀ
୭ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ୫୪୩
୮ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀ୧୪୭
୯ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତିFPTP
୧୦ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟ୍EVM
୧୧ଭୋଟ୍ ଯାଞ୍ଚVVPAT
୧୨ପ୍ରାର୍ଥୀ ପସନ୍ଦ ନହେଲେNOTA
୧୩ନିର୍ବାଚନ ଶୃଙ୍ଖଳାଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି
୧୪ପ୍ରମୁଖ ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାରକଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ୍
୧୫ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ୬ ବର୍ଷ
୧୬ରାଜ୍ୟସଭାସ୍ଥାୟୀ ସଦନ
୧୭ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ
୧୮ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନଉଭୟ ଗୃହର ସାଂସଦ

🧠 🔥 ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତର Revision Trick

“୧୮–୩୨୬–୧୯୫୦–୧୯୫୧–୫୪୩–୧୪୭”

👉 ୧୮ = ମତଦାନ ବୟସ
👉 ୩୨୬ = ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ
👉 ୧୯୫୦ = ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ
👉 ୧୯୫୧–୫୨ = ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ
👉 ୫୪୩ = ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
👉 ୧୪୭ = ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ

FPTP → ସର୍ବାଧିକ ଭୋଟ୍ = ବିଜୟୀ
EVM → ଭୋଟ୍ ଦେବା
VVPAT → ଭୋଟ୍ ଯାଞ୍ଚ
NOTA → କାହାକୁ ନୁହେଁ
ରାଜ୍ୟସଭା → ୬ ବର୍ଷ + ସ୍ଥାୟୀ ସଦନ
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି → ନିର୍ବାଚକ ମଣ୍ଡଳୀ
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି → ଲୋକସଭା + ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ